Auditieve Integratie Therapie (AIT)


Intro AIT (ontwikkeld door Dr. Guy Bérard)

Het gedrag van het menselijk wezen wordt grotendeels geconditioneerd door de manier waarop hij hoort. Met andere woorden, er bestaat een quasi constant parallellisme tussen:

  • enerzijds de exacte kwaliteit van de perceptie van de uitwendige
    geluidswereld;
  • en anderzijds de manier van zijn, van handelen, van reageren.

Dr. Guy Bérard is begonnen voor het eerst deze correlatie vast te stellen toen hij zich vooral ging bezig houden met sommige kinderen met dyslexie bij wie de leermoeilijkheden veroorzaakt werden door auditief disfunctioneren.

Wat in het begin een verleidelijke hypothese was, is in zijn ogen stilaan een zekerheid geworden. Vervolgens werd zijn hypothese bevestigd toen hij zijn onderzoeksterrein heeft uitgebreid naar andere kinderen en volwassenen.
Het systematisch onderzoek van de (zelfs minimale) anomalieën van het horen en de vergelijkende studie van de steekkaarten van zijn patiënten hebben Dr.Bérard toegelaten om een praktisch permanente gelijktijdigheid vast te stellen tussen:

  • enerzijds sommige processen van onderzoeksantwoorden en sommige audiometrische karakteristieken van de bekomen grafieken;
  • en anderzijds enkele precieze gedragingen van de patiënten.

Maar nog belangrijker was de verwachte conclusie die deze ontdekking liet verhopen. Want in het merendeel van de gevallen bracht een verbetering van de auditieve problemen of hun genezing een wijziging van het gedrag van de patiënt met zich mee, zelfs tot de definitieve genezing van bepaalde ongemakken.

Ligt hier geen nieuwe weg? In de mate dat de blijvende co-existentie werd aangetoond, zou het dan niet mogelijk zijn om via het oor de ziektebeelden te behandelen die tot nu toe afhingen van chemotherapie of van psychotherapeutische methodes?

De bewijzen uit de praktijk hebben de theorie bevestigd.
Het menselijk wezen is, in zijn geheel, buitengewoon complex. De harmonieuze werking van dit complex vergt een absolute synergie van het geheel van de betrokken elementen, dus van ieder element in het bijzonder. In een zeer gesofisticeerde computer kan het falen van één enkele microprocessor zware gevolgen hebben; op dezelfde manier kan het niet goed werken van een orgaan onvoorziene gevolgen teweegbrengen. De rol van de geneesheer is het overwegen van alle eventualiteiten van een gelokaliseerde zwakte om eraan te verhelpen in de mate van het mogelijke.
Het blijkt dat het slecht functioneren van het gehoor, dus van het permanent contact met de buitenstaande geluidswereld, een aanwijzing is van stoornissen die zo gevarieerde gebieden beslaan als: dyslexie, depressieve toestanden, autisme, en nog andere. De behandeling van deze stoornissen in het gehoor blijkt dus een weerslag te hebben die veruit de simpele behandeling van een zintuiglijk tekort overstijgt.

Voorgeschiedenis van AIT
Dr. Guy Bérard heeft deze training ontwikkeld naar aanleiding van gehoorproblemen die hij zelf had, en die door collega’s als “onbehandelbaar” bestempeld werden. AIT voor mensen met een ASS heeft in de VS een grote vlucht genomen na het boek “The sound of a Miracle” van Annabel Stehli (in het Nederlands vertaald onder de titel “Dansen in de regen”). Zij beschrijft hierin de effecten van de auditieve training die haar autistische dochter Georgie heeft ondergaan bij Dr. Bérard.

Ga naar boven

Wat is AIT?

AIT is een kortdurende training van 2 weken voor een aantal auditieve problemen die samengevat kunnen worden als “auditieve prikkel verwerkingsproblemen”.

In de VS wordt dit CAPD genoemd (Central Auditory Processing Disorder). Dit zijn problemen/stoornissen die een gevolg zijn van afwijkingen in de verwerking van het geluid door de hersenen.

AIT is een onderdeel van het holistische Voluntas SeMoCo programma.

Het oor zelf is in orde, het gehoor zou goed moeten zijn, en toch zijn er klachten. Zoals bijvoorbeeld:

  • hyperacusie: een overgevoelig, pijnlijk gehoor,
  • overgevoeligheid voor specifieke geluiden,
  • hyperacute hearing: geluiden waarnemen die voor anderen (nog) niet te horen zijn,
  • last hebben van eigen lichaamsgeluiden,
  • problemen met het onderscheiden van voor- en achtergrondgeluid (“filteren”),
  • problemen met het auditief geheugen,
  • problemen met de snelheid waarmee geluid verwerkt kan worden,
  • discriminatieproblemen (problemen in het onderscheiden van minimale klankverschillen zoals die bestaan in onze spraak).

Deze problemen hebben tot gevolg dat je je altijd in moet spannen: óf om je af te sluiten voor ongewenste geluiden, óf juist om goed mee te krijgen wat er gezegd wordt.

Ga naar boven

Praktisch & hoe vaak?

Voorafgaand aan de AIT training
Voorafgaand aan de training moeten de oren gecontroleerd worden door de huisarts om overtollig oorsmeer te verwijderen en te controleren of er vocht achter de trommelvliezen zit. Buisjes zijn geen probleem. Bij diegenen die voldoende in staat zijn mee te werken aan het maken van een audiogram, wordt dit voorafgaande aan, halverwege en aan het eind van de training gedaan.

Hoe ziet de AIT training er uit?
De training duurt twee werkweken, met 2 sessies van 30 minuten per dag. Tussen de twee sessies in zit 4 uur pauze.
Tijdens de sessies wordt via een koptelefoon geluisterd naar voor dit doel geselecteerde muziek, die beluisterd wordt via speciale apparatuur die de muziek bewerkt. Tijdens het luisteren mag niet gespeeld, gegeten of gelezen worden. Dit leidt af en geeft de mogelijkheid zich te onttrekken aan de muziek. Bij kinderen is het de bedoeling dat één van de ouders aanwezig is tijdens de training, tenzij er dringende redenen zijn om dit niet te doen. Kleine kinderen mogen op schoot zitten tijdens het luisteren.
Tijdens de trainingsperiode is er zoveel mogelijk rust nodig. Het lijkt makkelijker dan het is, twee maal per dag een half uur luisteren, maar doordat het geen normale weergave van muziek is kan het erg vermoeiend zijn en wordt het maar hoogst zelden als “leuk” ervaren.
Voor kleine kinderen en kinderen met een autistische stoornis en/of een verstandelijke handicap kunnen de eerste dagen van de training moeilijk zijn. Maar, zodra ze begrijpen wat de procedure is (praktisch altijd na 2 dagen) wordt het veel beter. Vaak is het probleem niet zozeer de muziek, als wel het “uit handen geven van de regie”. Het is nog nooit nodig geweest een training af te breken omdat een kind het niet aan kon.

Hoe vaak?
In principe is AIT een éénmalige behandeling. Kinderen met een ASS maken vaak een sprong voorwaarts in hun emotionele ontwikkeling na het ondergaan van AIT. Voor sommige ouders is dat reden de training jaarlijks te herhalen. Hiermee kan/mag doorgegaan worden tot er geen vooruitgang meer geboekt wordt. Als minimale periode tussen twee trainingen in, wordt 6 maanden aangehouden.

Ga naar boven

Voor wie wel en voor wie niet?

Zeker kinderen/volwassenen met één van volgende stoornissen komen in aanmerking:

  • autisme of een ASS (autisme spectrum stoornis)
  • PDD-NOS
  • problemen in de spraak- en taalontwikkeling
  • kinderen die perioden van slechthorendheid doorgemaakt hebben wegens oorontsteking(en) op jonge leeftijd. Zie ook Lui oor
  • ADHD
  • sommige vormen van dyslexie

Auditieve prikkel verwerkingsproblemen zijn te herkennen aan de volgende gedragingen:

  • zichzelf beschermen tegen geluiden, handen over de oren leggen of vingers in de oren stoppen, zich terugtrekken uit rumoerige omgeving,
  • “afwezig” zijn,
  • moeilijk te “bereiken” zijn, moet bijv. even aangeraakt worden voordat hij/zij door heeft dat er tegen hem/haar gesproken wordt,
  • slapen met het hoofd onder de dekens.
  • geen muts, capuchon o.i.d. op willen.
  • problemen met haren knippen, kammen en wassen.
  • schrikken van plotselinge geluiden.
  • zelf veel lawaai maken om omgevingsgeluid te overstemmen (en zo het gevoel te hebben de controle te houden), bijvoorbeeld in supermarkten, zwembaden en luchthavens lopen gillen en schreeuwen.
  • geluiden opmerken die voor anderen te zacht zijn om te horen, zoals vliegtuigen aan horen komen ver voordat anderen dat opmerken.
  • snel afgeleid zijn door achtergrondgeluiden.
  • nèt niet goed meekrijgen wat er gezegd wordt, vaak “hè” of “wat” zeggen en dus niet goed kunnen leren door middel van luisteren.
  • moeite hebben met verbaal gegeven instructies, instructies moeten meerdere malen herhaald worden, of er moet langzaam en duidelijk gearticuleerd gesproken worden om de instructie te begrijpen.
  • moeite hebben met onderscheiden en benoemen van diverse geluiden.
  • snel vergeten wat er gezegd is; een verhaal of gebeurtenis niet goed na kunnen vertellen.
  • problemen hebben met articuleren.
  • achterstand in taalbegrip en woordkennis vergeleken bij de verdere ontwikkeling.
  • “spelen” met geluid: verschillende geluiden maken en geboeid luisteren hoe ze weerkaatst worden.

De minimumleeftijd voor AIT is 3 jaar; ook kinderen/volwassenen met een verstandelijke handicap kunnen AIT ondergaan.

AIT is niet geschikt voor mensen met de diagnose Schizofrenie. AIT helpt meestal niet tegen Tinnitus.

Tinnitus is op zich geen contra-indicatie, het komt zelfs vaak voor in combinatie met bovenomschreven klachten, maar als Tinnitus de énige klacht is, is het twijfelachtig om daarvoor deze training te gaan doen. Er is geen bezwaar tegen, maar de kans op succes is klein.

Ga naar boven

Bérard versus Tomatis

  • Bérard AIT wil het gehoor beïnvloeden (normaliseren)
  • Tomatis wil het luisteren beïnvloeden

Luisteren is een vorm van gedrag en staat dus onder invloed van je eigen wil.

Het gehoor/horen is een gegeven waar we geen bewuste invloed op uit kunnen oefenen: als bepaalde geluiden buiten het bereik van je gehoor liggen kun je ze domweg niet horen, hoe goed je ook luistert.
De training van Tomatis is een luistertraining, men gaat er van uit dat de cliënt opnieuw moet leren luisteren en wil eigenlijk de gehele auditieve ontwikkeling over doen vanaf het foetale stadium (vandaar de zogenaamde moederbanden). Bij deze training wordt dus aan het gedrag gewerkt.
Bij de Bérard AIT proberen we het gehoor te normaliseren. Hier wordt dus aan de voorwaarden voor het gedrag gewerkt. Het verschil tussen Tomatis en AIT is dus een gevolg van verschillende interpretaties van het gedrag: wordt er niet goed geluisterd of is er iets met het gehoor?
De training door Tomatis is langdurig (meerdere maanden) de Bérard training is kort maar krachtig. De sessies zijn lang bij Tomatis, kort bij AIT. Bij Tomatis wordt in groepjes geluisterd en mag gespeeld worden terwijl men naar muziek luistert, AIT is individueel en tijdens de sessies wordt gestreefd naar zo weinig mogelijk afleiding.

Ga naar boven

Lui oor na verkoudheid of oorontsteking

Kinderen die geregeld een ontstoken oor hebben, kunnen een lui oor krijgen. Dat is een vorm van gehoorverlies waarbij beide oren kunnen horen, maar de hersenen de prikkels uit één oor niet meer goed verwerken. Dat staat vandaag in Neuron.
Het kan beginnen met een verkoudheid of een middenoorontsteking. Dan kan zich vocht ophopen achter het trommelvlies: een slijmoor of lijmoor. Naar schatting heeft 40 procent van de tweejarigen en 80 procent van de kleuters wel eens een slijmoor gehad. Het kind voelt er weinig van, maar hoort wel weken tot maanden slecht. Jonge kinderen die geregeld een slijmoor hebben, kunnen gehoorproblemen krijgen en daardoor ook een taal- en spraakachterstand oplopen.
Amerikaanse wetenschappers onderzochten hoe zulke gehoorprobleem ontstaan. Ze namen ratten van een paar weken oud en volwassen ratten. Bij alle dieren naaiden ze één oor dicht. Ruim twee maanden later maakten ze de oren weer open, lichtten de schedels van de beestjes en maten met elektroden hoe de hersenen reageerden op geluiden.
Het bleek dat de hersenen compenseren voor het slechte oor. De taken van neuronen in de gehoorschors, het hersenengebied waar geluid wordt verwerkt, worden herverdeeld. De gehoorschors wordt daardoor extra gevoelig voor prikkels uit het oor dat goed hoort en minder gevoelig voor informatie uit het oor dat slecht hoort. Gevolg was dat de hersenen de toonhoogtes van geluid uit het slechte oor niet meer goed konden vaststellen. Ook de integratie van informatie uit beide oren verslechterde. Dat hebben dieren nodig om te bepalen waar een geluid vandaan komt. De onderzoekers noemen al deze symptomen samen een lui oor, omdat het lijkt op een lui oog: beide ogen kunnen zien, maar de hersenen verwerken de prikkels uit één oog slecht.
Een lui oor ontstond alleen als het oor op jonge leeftijd dichtgenaaid werd. Volwassen ratten met één dicht oor kregen geen lui oor. De onderzoekers denken dat een lui oor kan herstellen met geluidstraining.

Ga naar boven

Reuk- en smaakoefening AIT en het SeMoCo-programma

Voor of na de training kan ook gewerkt worden aan reuk en smaak. Veel kinderen met een ASS hebben ook problemen met eten. Ze eten óf heel eenzijdig óf maken geen of onvoldoende onderscheid tussen wat wél en wat niet eetbaar is. Dit kan veroorzaakt worden door over- of ondergevoeligheid voor geuren en smaken, maar kan ook te maken hebben met de tastzin in de mond. Hiervoor bestaan eenvoudige oefeningen die in het SeMoCo programma gedaan kunnen worden als de ouders daar prijs op stellen. Twee weken is voor deze problemen niet voldoende en voor een blijvend resultaat moet daarmee thuis doorgegaan worden.
Verder is er gedurende de training ruimschoots de tijd om ook op allerlei andere problemen en mogelijke behandelingen dieper in te gaan. Indien nodig wordt verwezen naar andere hulpverleners.

Ga naar boven

Bijverschijnselen

Er kunnen zich tijdens de trainingsperiode allerlei lichamelijke en emotionele reacties voordoen zoals onder andere buikpijn, hoofdpijn, misselijkheid, huilbuien, vermoeidheid. De vorm van de reacties is sterk afhankelijk van de leeftijd. Ook na de training kunnen deze reacties zich nog enige tijd voordoen aangezien men moet wennen aan de veranderde waarneming van geluid; in extreme gevallen kan dit tot maximaal 3 maanden duren.

Ga naar boven

Mogelijke resultaten

Heeft de training altijd succes? Meestal wel, maar er zijn geen garanties. Het komt een enkele keer voor dat er niets gebeurt. Helaas is niet duidelijk waar dat door veroorzaakt wordt, zodat het niet van tevoren in te schatten is hoe groot de kans op succes is. De resultaten variëren van “boven verwachting goed” tot “het heeft zeker iets gedaan”. Onze ervaringen tot op heden is dat overgevoeligheden voor specifieke geluiden eigenlijk altijd verdwijnen. Ouders melden vooruitgang bij hun kinderen in de volgende opzichten:

  • emotionele ontwikkeling
  • spraak- taalontwikkeling
  • meer ontspannen zijn
  • minder agressief gedrag
  • opener voor zowel eigen als andermans emoties
  • meer intonatie in de stem
  • betere concentratie
  • afname van hyperactiviteit en probleemgedrag
  • vooruitgang in lezen
  • betere schoolprestaties

Vaak merkt men tijdens de training al iets van effecten, maar het kan ook enige tijd duren (tot maximaal 3 maanden) voordat er resultaat te merken is. Het is nog steeds niet bekend hoe en waarom AIT werkt. Er zijn inmiddels meer dan 20 zeer uiteenlopende theorieën over ontwikkeld, maar zekerheid betaat (nog) niet. Onderstaand een opsomming van veranderingen in auditieve prikkelverwerking en gedrag na het ondergaan van AIT, zoals gemeten in diverse onderzoeksprojecten. De onderzoeken hebben zich gericht op kinderen met autisme, een ASS, ADHD en/of CAPD. Deze informatie is afkomstig van het Autism Research Institute (ARI) in San Diego, Californië.

  • een toename van gehoorscherpte
  • een afname van spreiding op het audiogram (een harmonieuzer audiogram)
  • een sterke afname in probleemgedrag vanaf 1 maand na beëindiging van de AIT, gemeten
  • met diverse gedragsobservatielijsten.
  • een toegenomen tolerantie voor geluid.
  • normalisering van hersenactiviteit gemeten met een PET scan
  • vooruitgang in prestaties op diverse taaltests.
  • vooruitgang in prestaties op de TONI (een non-verbale intelligentie test).
  • verbetering in het visueel kunnen volgen van objecten, zowel in horizontale als in verticale richting.

Een algemene tendens die men vond is dat de laag functionerende autisten na AIT meer gedragsverbetering vertoonden dan de hoger functionerende. De verklaring hiervoor moet vooral gezocht worden in het feit dat hoger functionerende kinderen beter in staat zijn met hun handicaps om te gaan en dus “aangepaster” gedrag laten zien. Het betekent niet dat ze minder last hebben van hun problemen.

Ga naar boven

Gluten

Overgevoeligheid voor geluid kan samen hangen met een overgevoeligheid/intolerantie voor gluten: bij een aantal kinderen met een ASS verdween na verloop van tijd het aanvankelijk goede resultaat van AIT; nadat deze kinderen op een glutenvrij dieet gezet waren, was bij een herhaling van AIT het resultaat wél blijvend.
Informatie over het glutenvrije dieet is verkrijgbaar bij het Voluntas SeMoCo Centrum.
Je kunt voorafgaand aan de training via uw huisarts laten onderzoeken of er een indicatie is voor een gluten- en caseïnevrij dieet.

Ga naar boven

Na de training

Het wordt met klem afgeraden om na de training nog via een koptelefoon naar muziek te luisteren. Het is in het verleden wel voorgekomen dat de goede effecten van de training daardoor volledig verdwenen. Er is geen bezwaar tegen het gebruik van solo-apparatuur voor slechthorenden of het luisteren naar gesproken tekst voor onderwijsdoeleinden. Zorg er echter altijd voor dat het volume niet luider staat dan nodig is.

Ga naar boven

Evaluatie

Evaluatie gebeurt met behulp van:

  • een korte vragenlijst die 3 maanden na de training ingevuld dient te worden en
  • aantekeningen over gedragsveranderingen die bijgehouden zijn gedurende de drie maanden volgend op de training, en
  • afhankelijk van de leeftijd bij het Voluntas SeMoCo Centrum met de Sensory Profile test
  • indien mogelijk een audiogram

Ga naar boven

Kan AIT kwaad?

Nee, vooropgesteld dat het uitgevoerd wordt door een daartoe opgeleide deskundige die weet waar hij/zij mee bezig is. Er zijn duidelijke tabellen opgesteld door de ILO (International Labour Organisation – UN) waarin af te lezen is gedurende hoeveel tijd een mens blootgesteld mag worden aan verschillende niveau’s van geluidssterkte. Daarnaast is de bij AIT gebruikte apparatuur begrensd.
Berichten dat AIT schadelijk zou kunnen zijn door een te hoge geluidsdruk zijn vermoedelijk een gevolg van wildgroei die in het verleden in de VS heeft plaatsgevonden. Aanvankelijk werden er geen eisen gesteld aan zogenaamde AIT-practitioners, wat tot gevolg gehad heeft dat letterlijk iedereen apparatuur kon kopen en zich AIT-practitioner kon noemen. Dit is al jaren niet meer mogelijk; er is een beroepsorganisatie, hoge toelatingseisen voor de opleiding, een lijst met erkende AIT- practitioners, waar alleen mensen op staan die opgeleid zijn door Bérard zelf, of door door hem erkende trainers. Ter verduidelijking: een “practitioner” is iemand die AIT geeft, onder AIT-trainer wordt verstaan iemand die de bevoegdheid heeft practitioners op te leiden. Aanschaf van apparatuur is alleen mogelijk met een bewijs van opleiding door een erkende trainer.

Ga naar boven

Opleiding tot ‘AIT practitioner’

Bij Voluntas worden ook mensen opgeleid tot AIT practitioner.
De toelatingsvoorwaarden zijn als volgt:

  • of een relevante universitaire opleiding (psychologie, orthopedagogiek of aangrenzend vakgebied),
  • of een HBO opleiding met 5 jaar ervaring in de individuele hulpverlening (logopedie, ergotherapie, fysiotherapie, e.d.).

Ga naar boven

AIT bij Voluntas & kosten

Voluntas verzorgt Auditieve Integratie Training (AIT), een intensieve training voor een aantal auditieve prikkelverwerkingsproblemen. Monique Haemels (monique.haemels@voluntas.be) is opgeleid tot AIT practitioner.

AIT volledig bij Voluntas Antwerpen :

  • Zonder audiogrammen: € 1000
  • Met audiogrammen: € 1200

Ga naar boven